Thỏa ước lao động và Quan hệ lao động

Một số điểm mới của bộ luật lao động năm 2019 về đối thoại tại nơi làm việc

Sep 13 2021 13:00AM GMT +7

So với Bộ luật Lao động năm 2012, các quy định về đối thoại tại nơi làm việc trong Bộ luật Lao động năm 2019 có nhiều điểm mới được sửa đổi và bổ sung, thể hiện sự linh hoạt và bảo đảm quyền tự quyết của các bên người sử dụng lao động hoặc tổ chức đại diện của người sử dụng lao động và người lao động hoặc tổ chức đại diện người lao động tại doanh nghiệp, phù hợp với quan hệ lao động trong nền kinh tế thị trường và bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay.

Từ việc đưa ra khái niệm về đối thoại tại nơi làm việc, Bộ luật Lao động năm 2019 đã cụ thể các vấn đề về hình thức tổ chức đối thoại tại nơi làm việc và nội dung đối thoại tại nơi làm việc. Theo đó, Bộ luật quy định các hình thức đối thoại đa dạng. Ngoài đối thoại tại nơi làm việc bắt buộc phải thực hiện theo định kỳ hoặc theo yêu cầu của một hoặc hai bên, đối thoại khi có một số vụ việc. Bên cạnh đó, Bộ luật còn khuyến khích các bên tiến hành đối thoại ngoài những trường hợp đã được quy định trên để giải quyết những vấn đề vướng mắc trong quá trình thực hiện quan hệ lao động hoặc các vấn đề mà một hoặc các bên quan tâm.

Nội dung đối thoại tại nơi làm việc được Bộ luật Lao động năm 2019 quy định cụ thể hơn so với Bộ luật Lao động năm 2012. Cụ thể là quy định 2 nhóm nội dung: bắt buộc và tùy nghi lựa chọn. Nội dung đối thoại bắt buộc phải được thực hiện đối với các trường hợp đối thoại bắt buộc theo quy định. Nội dung đối thoại không mang tính bắt buộc do các bên lựa chọn (như: tình hình sản xuất, kinh doanh của người sử dụng lao động; việc thực hiện hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể, nội quy lao động, quy chế và cam kết, thỏa thuận khác tại nơi làm việc; về điều kiện làm việc;… ). Dù nội dung đối thoại bắt buộc hay nội dung đối thoại các bên lựa chọn, song đều là các vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền lợi, nghĩa vụ của hai bên và đồng thời cũng là các vấn đề dễ xảy ra bất đồng, tranh chấp. Vì thế, nếu các nội dung này được các bên bàn bạc, trao đổi và cùng đưa ra cách giải quyết thỏa đáng, thì không chỉ dễ dàng điều hòa lợi ích của các bên, giải quyết các mối quan tâm chung, mà còn giúp hóa giải được các mâu thuẫn, xung đột tiềm ẩn.

Với việc quy định linh hoạt hình thức cũng như nội dung đối thoại tại nơi làm việc, Bộ luật Lao động năm 2019 đã tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp thực hiện đối thoại và đối thoại mang lại hiệu quả. So với quy định của Bộ luật Lao động năm 2012, quy định về đối thoại tại nơi làm việc trong Bộ luật Lao động năm 2019 có điểm mới cơ bản như sau:

Một là, đưa ra khái niệm đối thoại tại nơi làm việc. Nhằm tạo cơ sở lý luận để quy định rõ hơn về đối thoại tại nơi làm việc, Bộ luật Lao động năm 2019 đưa ra khái niệm về đối thoại tại nơi làm việc. Theo đó, đối thoại tại nơi làm việc là việc chia sẻ thông tin, tham khảo, thảo luận, trao đổi ý kiến giữa người sử dụng lao động với người lao động hoặc tổ chức đại diện người lao động về những vấn đề liên quan đến quyền, lợi ích và mối quan tâm của các bên tại nơi làm việc nhằm tăng cường sự hiểu biết, hợp tác, cùng nỗ lực hướng tới giải pháp các bên cùng có lợi.

Hai là, quy định kéo dài thời gian phải tiến hành đối thoại định kỳ tại nơi làm việc. Bộ luật Lao động năm 2012 quy định thời hạn đối thoại định kỳ là 03 tháng một lần. Quy định thời gian ngắn như vậy đã gây không ít khó khăn cho cán bộ công đoàn và doanh nghiệp trong việc triển khai những nội dung đối thoại, gây tốn kém thời gian và chi phí trong công tác chuẩn bị đối thoại. Để khắc phục bất cập này và nhằm tăng cường đối thoại hiệu quả, đạt được mục đích đối thoại đặt ra, Khoản 2 Điều 63 Bộ luật Lao động năm 2019 quy định: đối với trường hợp đối thoại định kỳ, người sử dụng lao động phải tiến hành đối thoại ít nhất 01 năm một lần. Quy định kéo dài thời gian phải tiến hành đối thoại định kỳ là một quy định có lợi cho các bên đối thoại. Hy vọng với quy định đã sửa đổi này, sẽ góp phần thúc đẩy cả người sử dụng lao động và người lao động, tổ chức đại diện của người lao động hoạt động tích cực hơn trong việc hợp tác với bên sử dụng lao động cùng đối thoại. Nhất là trong bối cảnh hoạt động đối thoại xã hội chưa trở thành một nếp sinh hoạt ở các đơn vị sử dụng lao động, đặc biệt là ở các doanh nghiệp hiện nay.

Ba là, quy định các trường hợp bắt buộc phải tiến hành đối thoại tại nơi làm việc. Bộ luật Lao động năm 2012 chỉ quy định tiến hành đối thoại trong 02 trường hợp: Đối thoại định kỳ 03 tháng một lần; đối thoại theo yêu cầu của một bên. Để đạt được mục đích đối thoại và phù hợp với thực tế tại các doanh nghiệp, Bộ luật Lao động năm 2019 đã bổ sung thêm một số trường hợp bắt buộc các bên phải tiến hành đối thoại tại nơi làm việc. Đó là: i) đối thoại theo yêu cầu của các bên; ii) đối thoại khi có các vụ việc như: người sử dụng lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trong trường hợp người lao động thường xuyên không hoàn thành công việc theo hợp đồng hoặc/và khi người sử dụng lao động xây dựng quy chế đánh giá mức độ hoàn thành công việc của người lao động; khi người sử dụng lao động thực hiện nghĩa vụ trong trường hợp thay đổi cơ cấu công nghệ hoặc vì lý do kinh tế; khi người sử dụng lao động xây dựng phương án sử dụng lao động; xây dựng thang lương, bảng lương và định mức lao động; khi thưởng hoặc xây dựng quy chế thưởng: khi ban hành nội quy lao động hoặc sửa đổi, bổ sung nội quy lao động; tạm đình chỉ công việc của người lao động. Quy định như vậy là hợp lý, bởi lẽ khi thực hiện các quyền này, người sử dụng lao động, vì doanh thu, lợi nhuận của mình, có xu hướng dễ xâm phạm đến quyền và lợi ích của người lao động. Khi các bên đối thoại với nhau sẽ tạo điều kiện để bên người lao động được đóng góp ý kiến, bảo vệ quyền và lợi ích của mình, đồng thời thể hiện nguyên tắc dân chủ trong quan hệ lao động, từ đó giúp ngăn ngừa trường hợp người sử dụng lao động lạm quyền mà ban hành những quy định hoặc có quyết định làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của người lao động, tập thể lao động.

Bốn là, mở rộng nội dung đối thoại tại nơi làm việc. Bộ luật Lao động năm 2019 bổ sung nội dung đối thoại bắt buộc, gồm các trường hợp thuộc hình thức đối thoại bắt buộc quy định tại khoản 2 Điều 63. Trong nội dung đối thoại do các bên lựa chọn, Bộ luật Lao động năm 2019 quy định thêm một nội dung đối thoại là “Nội dung mà một bên quan tâm” thay vì chỉ quy định “nội dung mà các bên quan tâm” như Bộ luật Lao động năm 2012. Như vậy, chỉ cần có sự yêu cầu của một bên là đủ điều kiện để các bên thảo luận, trao đổi tại buổi đối thoại chứ không nhất thiết là các vấn đề chung được cả hai bên quan tâm.

 

Văn phòng Giới sử dụng lao động tổng hợp

Trang 1 trong tổng số 2 trang (17 tin)