Giáo dục nghề nghiệp

Định hướng nghề nghiệp trong thời đại 4.0

Nghiavu Nov 5 2019 9:30AM GMT + 7

Hướng nghiệp được coi là một bước ngoặt trong cuộc đời mỗi người. Tuy nhiên, đưa ra lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với sở thích, năng lực cá nhân không phải là điều dễ dàng và cần được cân nhắc càng sớm càng tốt. Trong bối cảnh kỷ nguyên 4.0, câu hỏi đặt ra cho lĩnh vực Giáo dục và Đào tạo là làm thế nào để tạo ra nguồn nhân lực mới theo kịp với thời đại mới?


Ngày Hội hướng nghiệp tại trường Đại học Hoa sen thành phố Hồ Chí Minh

Theo đánh giá của TS. Vũ Tiến Lộc – Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, doanh nghiệp sẽ là động lực chính để thúc đẩy giáo dục nghề nghiệp (GDNN) ở nước ta. Nhà nước tạo ra chính sách, khuôn khổ, còn doanh nghiệp mới là người sử dụng nguồn lao động, cho nên họ phải là người đầu tư, định hướng vào thị trường GDNN. Ðể mối liên kết này thật sự hiệu quả, doanh nghiệp phải gắn kết với các trường nghề từ khâu tuyển sinh - đào tạo - sử dụng.

Theo TS Trần Đức Cảnh, tỉ lệ để chọn ra một nghề nghiệp phù hợp dựa trên kế hoạch kĩ lưỡng rơi vào 70%, trong đó chỉ 25% dựa trên trực giác và 5% là ngẫu nhiên. Điều này chứng tỏ vai trò quan trọng của việc hướng nghiệp trong quá trình đào tạo ra nguồn nhân lực có ích cho xã hội. Tại ngày hội Hướng nghiệp 2019 – 2020 tổ chức tại TPHCM vào ngày 02/11, Thạc sĩ Phan Văn Giang khuyên nhủ các phụ huynh, học sinh nên “chọn được điểm giao thao giữa các điều kiện: năng lực bản thân (thích gì, muốn gì, sở trường…), điều kiện gia đình và nhu cầu xã hội”. Ông Giang cũng đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của kỹ năng, kiến thức, ngoại ngữ, nắm bắt công nghệ và thái độ.


Ông Lê Quân - Thứ trưởng Bộ Lao động Thương binh và xã hội

Trong bối cảnh kinh tế hội nhập sâu rộng, Đại học không còn là con đường duy nhất để tìm kiếm được công việc mơ ước. Chia sẻ với báo Tuổi trẻ Online, ông Lê Quân – thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH – nêu ra những khúc mắc mà người trẻ dễ gặp phải trong việc lựa chọn nghề nghiệp: sinh viên mơ hồ về những kiến thức, kỹ năng tối thiểu, kế hoạch học tập gắn liền với điểm số thay vì lộ trình sự nghiệp, chương trình giảng dạy thiếu tính linh hoạt và thực tiễn. Trong đó, hệ thống Giáo dục và Đào tạo còn nhiều hạn chế, mà theo Dự thảo Văn kiện trình Đại hội 12, chất lượng Giáo dục và Đào tạo còn ở mức thấp, chưa đạt hiệu quả như yêu cầu. Tâm lí “bệnh thành tích” gây ra sự mất cân bằng cung và cầu nguồn lao động: nhân lực trình độ đại học thì dư thừa trong khi giáo dục nghề nghiệp (dạy nghề) lại thiếu hụt.

Bên cạnh đó, giáo dục phổ cập còn thiên về lý thuyết, chưa gắn kết chặt chẽ với nhu cầu thị trường lao động. Những ngành nghề đang và sẽ cần nhiều lao động có thể kể đến CNTT, nông nghiệp công nghệ cao, chăm sóc sức khoẻ, sắc đẹp, du lịch, dịch vụ, logistics, hậu cần kinh doanh… Vốn dĩ các cơ sở đào tạo chủ yếu dựa vào học phí, chính vì vậy nhiều trường sẵn sàng mở ra chương trình dạy học theo xu hướng ngành nghề “hot” để thu hút học sinh, sinh viên. Hầu hết sinh viên mới ra trường đều được doanh nghiệp đào tạo lại hoặc làm việc trái với ngành học, điều này gây lãng phí thời gian, tiền bạc và nguồn tài nguyên chất xám.

Giải pháp đầu tiên cho những thiếu sót nói trên có thể kể đến nhìn nhận, đánh giá lại nhu cầu nhân lực của đất nước, qua đó tuyên truyền, định hướng người trẻ tới những ngành nghề thiếu hụt lao động, giải quyết bài toán mất cân bằng. Thứ hai, cần có cơ chế chính sách đãi ngộ phù hợp với những người có trình độ chuyên môn về khoa học kỹ thuật, đồng thời thu hút nguồn nhân lực tiềm năng kế cận. Trong Bộ Luật Lao động sửa đổi, Bộ LĐ-TB&XH đề xuất tăng tuổi nghỉ hưu của nam từ 62 tuổi và nữ từ 60 tuổi để đối phó với tình trạng già hoá của dân số Việt. Thứ ba, Giáo dục và Đào tạo nên có sự liên kết chặt chẽ với chương trình đào tạo sát thực tại các doanh nghiệp trong và ngoài nước nhằm tạo môi trường chuyển tiếp giữa trường học và nơi làm việc cho các bạn học sinh, sinh viên sắp ra trường. Thứ tư, hiện trạng thương mại hoá giáo dục cần được ngăn chặn mạnh mẽ bởi hành động này lái “đầu tàu” Giáo dục và Đào tạo chệch khỏi mục đích ban đầu của nó là bồi đắp phẩm chất đạo đức, “tiên học lễ, hậu học văn”. Thế hệ trẻ trong thời đại công nghệ 4.0 cần hiểu rõ bản thân, bồi dưỡng nhân phẩm song song rèn luyện tư duy nhạy cảm với những biến chuyển xã hội để có thể lựa chọn cho mình con đường đúng đắn theo lời dạy của Bác: “Có tài mà không có đức là người vô dụng. Có đức mà không có tài làm việc gì cũng khó”.

Nghĩa Vũ


Trang 1 trong tổng số 12 trang (142 tin)