Giáo dục nghề nghiệp

Cần một lối đi mới cho hướng nghiệp, giải quyết việc làm cho người từ 15 đến 18

Doãn Giang Jun 7 2019 12:00AM GMT + 7

Trong khuôn khổ dự án “ Thúc đẩy và bảo vệ quyền trẻ em tại Việt Nam” do UNICEF tài trợ, ngày 7/6/2019, tại Hà Nội, Viện Khoa học Giáo dục nghề nghiệp phối hợp với Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc tổ chức hội thảo tham vấn, góp ý báo cáo “ Thực trạng, nhu cầu đào tạo nghề, hướng nghiệp và việc làm cho người từ đủ 15 đến 18 tuổi”.

Những con số đáng báo động

 

Hàng năm, có hàng nghìn em trong độ tuổi từ 15 -18 tốt nghiệp THPT không tiếp tục tham gia vào bất cứ loại hình Trường nào mà tham gia vào thị trường lao động hoặc ở nhà phụ giúp việc gia đình. Theo khảo sát “Thực trạng, nhu cầu đào tạo nghề, hướng nghiệp và việc làm cho người đủ 15-18 tuổi” tại 4 tỉnh địa phương cho thấy, tại tỉnh Điện Biên có 1.672 học sinh nghỉ học về địa phương ( chiếm 18,7% tổng số học sinh tốt nghiệp THCS); Kon Tum 2.432 em; An Giang có 3.126 học sinh và Hà Nội có 0,6% em số em tốt nghiệp THCS không đi học tiếp.

 

Báo cáo đã chỉ ra rằng việc phân luồng, đào tạo nghề, hướng nghiệp, giáo dục nghề nghiệp cho các em còn gặp nhiều rào cản như: hoàn cảnh gia đình nghèo, chi phí đắt đỏ cho các khoản liên quan đến học tập của trẻ, sự tác động từ cơ sở vật chất, giáo viên, quản lý giáo dục và một số vấn đề mang tính hệ thống như chương trình, hệ thống thông tin số liệu, quản trị xã hội, năng lực và cơ chế tài chính dẫn đến vẫn còn số lượng đáng kể trẻ em trong độ tuổi trung học không đến trường hoặc bỏ học. Huy động trẻ em ở độ tuổi từ 15 đến 18 tuổi tham gia học nghề, hướng nghiệp khó khăn hơn so với các độ tuổi nhỏ hơn.



 

Bà Vi Thị Hồng Minh – Phó Giám đốc Văn Phòng Giới sử dụng lao động

đề xuất những giải pháp phù hợp

 

Phát biểu tại Hội thảo, bà Vi Thị Hồng Minh – Phó Giám đốc Văn Phòng Giới sử dụng lao động, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (BEA/VCCI) đề xuất các giải pháp hướng nghiệp, việc làm cho độ tuổi 15-18: “Thứ nhất, mô hình đào tạo nghề tại các tỉnh phải phù hợp thực tế tại địa phương để có thể thu hút lao động và mở rộng mô hình. Thứ hai, về giải pháp hỗ trợ cần phải có sự phân nhóm rõ ràng các đối tượng, ví dụ như nhóm học THCS hay nhóm theo học cơ sở GDNN, làm việc trong gia đình,... Từ việc phân nhóm này, chúng ta sẽ định hướng được giải pháp hỗ trợ như xây dựng các chương trình đào tạo cho các trường hay kết nối DN với cơ sở GDNN để nâng cao chất lượng giáo dục dạy nghề. Thứ ba, cần xây dựng mô hình kết hợp học nghề với học Trung cấp, Đại học để giảm chi phí và thời gian học tập, như vậy sẽ thuyết phục được độ tuổi này tham gia”.

 



Ông Phan Văn Tuấn - PGĐ Sở Lao động An Giang

 chia sẻ tình hình thực tế tại địa phương

 

Đồng quan điển trên, ông Phan Văn Tuấn - PGĐ Sở Lao động An Giang bày tỏ lo ngại: “ Các DN ưu tiên ký kết HĐLĐ cho những LĐ trên 18 tuổi, những LĐ từ 15-18 vướng phải nhiều thủ tục phức tạp nên DN ngại. Đồng thời, gia đình ở địa phương lại có xu hướng cho con đi học những ngành nghề ngắn hạn, tạo thu nhập ngay như may vá, sửa xe, pha chế,… Đây là một trong những khó khăn”.


 

Bà Trần Phương Thảo - Sở LĐTBXH tỉnh Điện Biên

 

Bà Trần Phương Thảo - Sở LĐTBXH tỉnh Điện Biên cũng chia sẻ: “ Điện Biên là tỉnh miền núi có nhiều các dân tộc sinh sống cách xa nhau, phong tục tập quán ảnh hưởng nhiều đến việc học tập, hướng nghiệp cho trẻ trong độ tuổi này. Đặc biệt, có những dân tộc, khi kết hôn xong sẽ ở nhà, không đi làm tiếp tục nên việc tuyên truyền vận động rất khó khăn.”

 

Tại các tỉnh khảo sát, chỉ có DN nhỏ và cơ sở sản xuất kinh doanh/ hộ gia đình có sử dụng lao động từ 15-18 tuổi. Các DN trung bình và lớn không sử dụng lao động trong lứa tuổi này với những e ngại về chuyên môn sức khoẻ, tính kỷ luật trong công việc, hiệu suất làm việc chưa cao, các thủ tục pháp lý nhận NLĐ trong độ tuổi này phức tạp.

 

Với Quy mô khảo sát 694 em trong độ tuổi 15-18 (trong đó có 331 em ngoài nhà trường và 363 em đang đi học) có tới tổng số 214 em đang không có việc làm; trình độ Chuyên môn kỹ thuật cao nhất của các đối tượng này chỉ là sơ cấp nghề và chỉ có 1,4% lao động có trình độ này. Có 47,7% các em trong số đó có nhu cầu tìm việc và đi làm, trong đó có 5 công việc được mong muốn nhất đó là: công nhân, thợ điện, thợ may, nhân viên văn phòng, sửa xe máy.

 

Cần sự vào cuộc của các bên

 

Không chỉ các nước ở châu Âu, ở châu Á một số nước cũng đã thực hiện phân luồng GDNN khá thành công. Chẳng hạn tại Indonesia, năm 2007 tỉ lệ học sinh sau THCS vào học THPT còn 57% và vào học nghề đã tăng lên 43%; ở Trung Quốc có 56,7% số học sinh sau khi tốt nghiệp THCS đã vào học trong các trường nghề; Đài Loan tỉ lệ phân luồng vào giáo dục nghề nghiệp là 50%. 15 tuổi là lúc các em cần có định hướng để chuẩn bị tương lai cho mình, để làm được điều đó, cần có sự vào cuộc của các cơ quan chức năng.

 



Bà Simone Vis, Trưởng chương trình Giáo dục UNICEF Việt Nam

 

Bà Simone Vis, Trưởng chương trình Giáo dục UNICEF Việt Nam chia sẻ: “Trước tác động của cuộc cách mạng Công nghiệp 4.0 sẽ mang lại nhiều cơ hội mới, trong khi 1,8 tỷ thanh niên còn lại trên toàn cầu có khả năng bị bỏ lại phía sau. Thanh niên thế kỷ 21 cần phải phát triển kỹ năng, giá trị con người trong tiếng anh gọi là 3C: Critical, Creation, Character, chính là tư duy phản biện, sự sáng tạo và tính cách cá nhân. Cần phải có sự kết hợp giữa các ban ngành khác nhau giúp định hướng nghề nghiệp cho đối tượng 15-18 tuổi cho đến khi các em tìm được nghề nghiệp trong tương lai, giáo dục cho các em để xây dựng công ăn việc làm, trở thành lực lượng lao động có kỹ năng cao, xây dựng cộng đồng thịnh vương”.


 

TS. Nguyễn Quang Việt, Viện trưởng Viện khoa học GDNN, Tổng Cục GDNN

 

Đồng quan điểm trên, TS. Nguyễn Quang Việt, Viện trưởng Viện khoa học GDNN, Tổng Cục GDNN cho biết: “ Nghiên cứu thực tế đã phát hiện ra rất nhiều khoảng trống của chính sách, nhiều chính sách rất hay nhưng lại không phù hợp với thực tiễn và cần phải có sự phối kết hợp của các Tổ chức lao động quốc tế (ILO), Quỹ nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) để có các giải pháp phù hợp”.

 

Trong đề án "Giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh trong giáo dục phổ thông giai đoạn 2018-2025" vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, một lần nữa mục tiêu này lại được đặt ra. Thủ tướng nêu quyết tâm đến năm 2020, có ít nhất 30% học sinh học tập tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đào tạo trình độ sơ cấp, trung cấp.

 


TS. Phan Chính Thức – Chuyên gia Hiệp hội GDNN

 

TS. Phan Chính Thức – Chuyên gia Hiệp hội GDNN cho biết: “ Hướng nghiệp việc làm cho đối tượng 15-18 là rất khó, 85% số lượng ngoài nhà trường và sống ở nông thôn. Cần phải có giải pháp đồng bộ, phải có sự kết hợp bên trong và bên ngoài nhà trường, tham gia từ gia đình, Doanh nghiệp, người quản lý, xây dựng được mô hình tốt và nhân rộng mô hình”.

 


Các đại biểu tại hội thảo

 

Hội thảo là diễn đàn giúp các Bộ, ban, ngành, các bên liên quan góp ý, đóng góp và đưa ra các giải pháp phù hợp đối với đào tạo nghề, hướng nghiệp và việc làm cho người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi từ đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng trực tiếp nhu cầu sản xuất kinh doanh của xã hội.

 

Doãn Giang

 

Trang 1 trong tổng số 8 trang (92 tin)