Giáo dục nghề nghiệp

Doanh nghiệp tham gia đào tạo nghề - Nhiều trở ngại

Doãn Giang May 13 2019 10:00AM GMT + 7

Gắn kết doanh nghiệp (DN) với cơ sở giáo dục nghề nghiệp (GDNN) là trọng tâm trong việc nâng cao chất lượng đào tạo nghề. Tuy nhiên, trên cả pháp lý lẫn thực tế, các DN và cơ sở GDNN vẫn gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc khi phối hợp với nhau. 


Mới hợp tác trên tinh thần thiện nguyện

Ông Võ Tân Thành, Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Giám đốc Chi nhánh VCCI tại TPHCM, cho biết Bộ luật Lao động áp dụng thực tế từ năm 2013 đã nhìn nhận vai trò của DN với công tác đào tạo nguồn nhân lực tại Việt Nam. Tuy nhiên, 6 năm đã trôi qua, hiện nay, các DN mới chỉ hợp tác trên tinh thần thiện nguyện chứ chưa thấy được sự chia sẻ quyền lợi và trách nhiệm tương xứng.

 

Từ phía các DN, các DN phản ánh, khi tham gia dạy nghề, DN phải bỏ ra nhiều chi phí, nhưng không rõ chính sách hỗ trợ, ưu đãi của Nhà nước với DN ra sao? Với ngành đặc thù về cấp thoát nước và môi trường, Công ty cổ phần Nước - Môi trường Bình Dương đã thành lập Trung tâm Đào tạo nguồn nhân lực, chủ động nguồn lao động cho đơn vị. Công ty có 1.100 công nhân viên và đông đảo trong đó là đội ngũ kỹ thuật lành nghề, nhiều người đứng lớp dạy cho người lao động. Ông Lê Nhân, Giám đốc Trung tâm Đào tạo nguồn nhân lực, chia sẻ vì trung tâm đào tạo thuộc DN, các chi phí đào tạo, DN chi trả.

 

Ông Nhân cho hay: “Các chính sách hỗ trợ cho DN đào tạo nghề chưa có nhiều và chúng tôi thật sự cũng… chưa thấy. Chủ yếu chúng tôi tự lo”. Luật chỉ quy định “khuyến khích” DN thành lập cơ sở dạy nghề, hoặc mở lớp dạy nghề tại đơn vị để đào tạo kỹ năng cho người lao động đang làm việc, nên ông Lê Nhân đề nghị không dùng từ “khuyến khích”, mà cần có chính sách cụ thể hỗ trợ DN tốt hơn. 

 

Cùng chia sẻ từ phía DN, bà Cao Thị Quỳnh Giao, CEO Shipping Gazette Việt Nam, thành viên Ban tư vấn đào tạo nghề Logistics, cho hay không phải DN không muốn tiếp nhận sinh viên, mà vì vướng nhiều rào cản. Nếu DN tiếp nhận sinh viên từ 1 đến 3 tháng vào thực tập, thực hành (không phải thực tập tốt nghiệp), DN có phải ký hợp đồng lao động không, ký thì ký thế nào, có phải đóng bảo hiểm xã hội cho các sinh viên này không? Nếu không ký hợp đồng lao động thì xem như DN phạm luật. Vậy thì DN không dám tiếp nhận sinh viên.

 

Một vấn đề khác bà Quỳnh Giao cũng tâm tư là những người giảng dạy cho người lao động trong DN: “Cử người làm trong DN đi dạy cho người lao động, cho sinh viên thì có vi phạm Bộ luật Lao động không, vì DN đã ký hợp đồng làm công việc cụ thể, giờ lại phân công họ làm thêm việc giảng dạy nữa có được không”.

 

Đại diện Công ty Pouyuen (100% vốn nước ngoài) cho biết, 100% công nhân của đơn vị là công ty tự đào tạo, vì nghề giày không có trường nào đào tạo chi tiết các khâu. Tuy nhiên, khi đào tạo xong, làm việc 1 - 2 năm công nhân rành nghề lại… đi nơi khác làm việc. Công ty Pouyuen đề nghị, cần có quy định ràng buộc, khi được đào tạo rồi thì người lao động cần gắn bó một thời gian nhất định với DN đã bỏ chi phí đào tạo công nhân. 

Bà Bùi Thị Ninh, Trưởng phòng Giới sử dụng lao động (VCCI-HCM), nhận xét với quy mô 110.000 lao động của Pouyuen mà khi đào tạo xong, nhiều công nhân lại đi làm ở nơi khác thì DN đã đào tạo công nhân bị ảnh hưởng rất nhiều. Trong bức tranh chung về sự gắn bó của người lao động với DN, bà Bùi Thị Ninh cho biết theo khảo sát của VCCI, năm 2013, người lao động sau khi được DN đào tạo đã tiếp tục làm việc trên một năm là 76%. Tỷ lệ này giảm dần, đến năm 2018 chỉ còn 63%, khiến DN “đau đầu”.

Bên cạnh đó, sau khi được đào tạo, người lao động chuyển sang DN khác làm việc, thì cũng giảm sút sự gắn bó, từ 95% làm việc theo hợp đồng chính thức (năm 2013) giảm còn 85% (năm 2018). Mối quan hệ ngắn hạn, lỏng lẻo giữa người lao động với DN dẫn tới 2 hậu quả: kỹ năng DN đào tạo theo tính đặc thù, người lao động sẽ không sử dụng được khi chuyển việc, gây lãng phí; sự bỏ việc nhiều làm nản lòng các nhà đầu tư, ảnh hưởng nhiều tới chính sách, chiến lược của DN khi đầu tư vào đào tạo nghề, chuyển giao kỹ thuật. 

Nhiều quy định chưa đi vào thực tế 

TS Vũ Xuân Hùng, Vụ trưởng Vụ Đào tạo chính quy (Tổng cục GDNN), nêu câu hỏi: “Tại sao chúng ta có nhiều quy định tạo thuận lợi cho DN tham gia GDNN, nhưng những quy định này vẫn chưa lôi kéo được sự tham gia thực chất của DN”. Bà Bùi Thị Ninh cho rằng do còn quá nhiều bất cập, rào cản ngay từ chính các quy định. Quy định người học nghề là từ 14 tuổi trở lên, 2 bên phải ký hợp đồng đào tạo nghề. Tuy nhiên, độ tuổi lao động lại từ 15 tuổi trở lên (nếu 14 tuổi, học nghề mấy tháng, học xong sẽ… làm gì khi chưa đến tuổi lao động); không có quy định hướng dẫn cụ thể về hợp đồng đào tạo nghề về thời hạn, nghĩa vụ và trách nhiệm mỗi bên.

Hiện nay, cũng chưa có quy định về hình thức đào tạo tại chỗ của DN: đội ngũ giảng viên tại DN, tiêu chuẩn, chứng nhận, quan hệ lao động, hợp đồng lao động đối với nhóm lao động này… DN đặt hàng với cơ sở GDNN để đào tạo, hoặc nhà trường tuyển và đào tạo theo đặt hàng của DN, vậy hợp đồng đào tạo và nghĩa vụ cụ thể các bên ra sao? Đặt cọc đào tạo như thế nào, nếu đào tạo xong, người lao động bỏ việc ở DN thì nhà trường có chịu trách nhiệm không? 

TS Vũ Xuân Hùng đề nghị, cần xây dựng cơ chế điều phối, phối hợp 3 bên giữa Nhà nước - nhà trường - nhà DN. Trong đó, phân định rõ nội dung thực hiện quyền và trách nhiệm của DN. Ông Lưu Phước Dũng, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ và Quản trị Sonadezi, cho rằng điều quan trọng là các cơ sở GDNN không nên ngồi chờ DN đến với mình, mà hãy chủ động tìm đến DN. Các trường nên đưa ra chương trình, cách đào tạo của mình là thực tế, chất lượng để thuyết phục, mời gọi DN tham gia. Ở phía DN, ông Dũng đề nghị, các DN cũng cần chủ động hơn, nếu có nhu cầu như thế nào về nhân lực, cần trao đổi rõ với các hiệp hội ngành nghề, cơ quan chức năng và các trường, để cung cấp kịp thời.

Trang 1 trong tổng số 7 trang (83 tin)